LEHKHACHAIH

LEHKHACHAIH

13.11.2025

    4:50p.m.-5:30p.m.

 

November thla meuh kan chuang kai leh ta! Kumin chu eng vang teh kher nge ni, kum chanve hnu lam aṭang khan typhoid leh dengue a lêng nasa ang reng hle a; ka vela mi te pawh chu natna chuan a bawh buai viau hlawm mai. Ka hriat miah loh hian ka kawngka biangah beremno thisen lo tat ni hmiang, chu natna chuan Pathian zarah min kân ve teh mial a. Mahse, tlâng hrilêng satliah chu ka kai ve leh ta tho va.

 

Ṭulna in min nan avanga nat pawh na hman tawh lo mihring hi tȗkin chu ka chau tawngkhawng ta deuh bawk a, ka tho chhuak hlei thei tlat lo. Chawhnu herah chuan, ‘a ni êm êm lo ve’ ti rilru chungin ka tho chhuak ta a, ka harh phah phian mai. Chawlh hahdam kha ka taksa mamawh ber a lo ni a nih hmel.

 

Thlasik inṭham tluka tlai nî tla ngaihnobei hi a awm lo. Nimin lamah pawh van zau zia leh ka tet zia ngaihtuah chungin tlai nî tla chu ka thlir liam a, vawiin tlai pawh inchung zawlah Lalhruaitluanga Chawngte ‘Sikpui Leh Sulhnu’ chhiar hun ni a ka hriat leh tawh avangin tlai dar 3 velah chuan ka chho ta a. Vamur lêng haw lam chu vanah an lo thlawk suau suau a, ka’n en chian chuan an kiangah lehkhachaih pakhat hi a lo lêng ve der der hi a lo ni a. Tlai nî nem duai kara fei êm êm-a an pȗtȗ-a an lo inchaih ka han hmu chu ka lung hi a tilêng veng veng a.

 

Hun a liam zel a, ka lehkha chhiar lai ka han hawi chhuah chuan vamur zawng zawng chu an bȗk lamah an lo kîr leh duak tawh a. Lehkhachaih leh a chaihtu, khawia awm nge pawh ka hriat loh nen chauh chuan tlai nî tla sen phȗt mai chu kan thlir liam ta a. Rilru ah ngaihtuah tam tak ka nei a, ka sawi chhuak thiam lo chungin keimah ah hian a chiang a ni.

 

Kum tâwp ekzam a hnai leh tawh a; kan han ekzam zo ang a, inhmuh leh ngei intiam chungin ka ṭhiante chuan an thlâkhlelh êm êm an khaw lamah sikri min ai san leh diak âwm si a. Van zau taka thlawk ho rau rau ah pawh ka ṭhiante chuan vamur an iang a, kei erawh lehkhachaih riang tak; mahni khaw hmun ngeia awm chung si a riahna baihvai mai ka lo ni. Anni chuan min ngai ve tho mah se, lênkhawmna-a ṭhutpui tur talin ṭulna avanga an khaw chhuah san ve tho te leh khaw hmun lo nghâk an ṭhian te an kat nuk si a. Kan ti nek nek a, kum thum chhung teh meuh B.A. kan zir ho hnuin M.A.-ah tlem a zâwng kan inzui thla leh a. Thawka phit a zir zawm ve ta lo kan ṭhiante kan ngaih zia kan sawi leh hluai ṭhin lai a; anni leh zelin, “U Ama,” min tih pui lo tur hi chu ka ngai ngam hlawl lo a ni.

 

Nun hi a awl lo sawt hle. Tunlai phei chu Psychoanalytic Theory ai chuan Pu Nundanga te kawlthei kung aṭanga hnang awl awl khawpa ngum sawh dawta ka tlâk lai kha ka ngai ngawt mai! Chutih hunlai chuan tuma kal san ka la ni lova, ka hmangaih te kha an la kokim hle. Kan khawlai lêng han haw chang pawhin ka Pi leh Pu te khan kan kawtah sikri ai pahin chhawhchhi an lo deng a, kan unau ei atan chawṭhing nen an lo sawh mum a, tui ti tak khan ka nu-in min bualfai zawh ah khur hlak hlak chung khan ka keih tiam tiam ṭhin kha a ni a. Tunah min dam pui tawh lova, anni chauh lo pawh dam reng chung si a ka khawih phâk loh hmangaih liam ta te pawh an awm. A taka min kal san hi chu a pawm dam theih, mah se he thinlung khawhar hian awmna tur a baihvai ṭhin êm zawng a nih hi.

 

Ka huphurh ber chu maw- Kohhran Lêngkhawm hi. Awi, ka ngaihtuah thui ngam lo! Mitthla ah tu tute emaw an rawn lang zut zut ang a, kan ruala kutbêng pah a han lam tur an awm tawh lo tur kha ka dâwn ngam lo. Ka Pi lam der der lai te, kil khata ka Pu leh Upa Bawia ten thum chher chhawr a, ‘an lam ve hman emaw ni le’ tih tur a mipui zai an lo chhawn te kha koh kîr theih an ni tawh si lo. Upa Bawia paw’n kumin ka piamcham-ah tak khan vanah min chawlh san ta, an liam zel mai si.

 

Krismas Urlâwk Zan a lo ni ang a, Kumhlui Thlah Zan a rawn her chhuak leh ang a, nang tal awm la chu aw! Ṭuan a ṭul ngang a ni ang a, kei ve tehlul hian ka chelh ding zo si lo che. Mi fate chuan an arsa bawp kan laiin, “Coke kha ilo thli lawk mai dawn em ni ang?” tih tur tal an nei a. Thil tui ṭha ṭha ei pui thei dawn lo che mah ila, ngawi renga meihawl rawng inthlak lai pawh thinlung inpawh taka en dun pui che ka thlahlel asin maw le…

Mal tlat nuam ti mi ka ni a, kal san nih erawh ka duh bik lo. Khawvel hi mahni chauha beih atan chuan a chho ulh êm a, kawng laka ṭhut thlan daih pui tur ṭha ka tawng a, an kiangah hian chatuanin awm thei ila a ṭha tur. Mahse, inṭhenna khawvel a ni miau si a. Ṭhenkhat tan a tlâng chhip hi, midang tan an bulṭanna chauh a lo ni ṭhin a. Ṭhenkhat tan a bulṭanna hi, midang tan chuan chawlhna nuam a lo ni tawh ṭhin. Danglam leh tur he nunah hian ka thlâkhlelh lai taka kal san ka ni leh ang a, kei ngei pawh ka lên der der laiin sȗt ka nih hun a lo la thleng ang. Eng tikah emaw, eng hunah emaw, khawi laiah emaw min lo hriat chhuah châng a awm ang a. Min hriatrengna avang chauh pawh chuan min hre ve reng a ni tih hre tawh kher lo mah ila, ka nun hian hahchawlhna a dawn ve ngei ka beisei. 

“Mama, lo chhuk tawh rawh le. Chaw ei a hun, chhung inkhawm hmang dawn.” ti ri chuan ka suangtuahna khawvel ata min kai tho va. Lehkhachaih chaihtu chu kan kawmthlang maiah a lo awm hi a lo ni a, hmanhmawh zet chuan a lehkhachaih chu a sȗt a. Aw, i lehkhachaih kha a la thlawk tui asin maw le Mama! Van zau tak a lungkham nei lova han lên vel kha a la kham dawn loh teh lul nen, loh theih lohna avang bawk chuan a zalênna ata koh kîrin a awm ta si.

 

 

“Lal pian hun pangpar a vul leh ta,

Thinlai mu hnu lunglen a kai tho ve.”